Fred Beekers stond twintig jaar geleden samen met Jacques de Milliano aan de wieg van Artsen Zonder Grenzen. Ook voor Unicef werkte hij in verschillende ontwikkelingslanden.

Terug uit Ethiopië meldde hij zich als vrijwilliger bij de Haagse boodschappen- en begeleidingsdienst. In zijn vakanties deed hij inkopen of maakte uitstapjes met mensen die in een sociaal isolement leven. “In Afrika is veel financiële armoede, sociale armoede komt daar nauwelijks voor, maar in Nederland is eenzaamheid een groot probleem. De eenzaamheid die ik tegenkwam in m’n vrijwilligerswerk, die heeft me enorm geraakt. Daar wilde ik iets aan doen. Eenzaamheid komt echt niet alleen voor bij mensen met een kleine beurs, maar komt voor in álle lagen van de bevolking”.

Volgens het rapport ‘Sociale Uitsluiting in Nederland’ van het Sociaal Cultureel Planbureau (2004) hebben anderhalf miljoen mensen in ons land te kampen met eenzaamheid.

In 2004 hoorde Fred Beekers over de Franse Resto's du Coeur, restaurants waar mensen met weinig of geen geld een maaltijd aangeboden krijgen. Vijftien jaar geleden begonnen, nu een keten van 2.000 vestigingen. “Het verschil met onze Franse collega’s is dat VanHarte in Nederland het accent meer legt op de combinatie van eenzaamheid en financiële armoede  die veel mensen in een wurggreep houdt. VanHarte biedt mensen een netwerk aan onder het genot van een driegangen menu, aan tafel geserveerd op keurige borden door vriendelijke en attente bediening.”

Fred Beekers praatte met politici, ondernemers, hulpverleners, collega's van Artsen Zonder Grenzen en met geldschieters. Hij kreeg financiële steun van het Fonds 1818, het Oranje Fonds en het Sluyterman van Loo Fonds.

Eind 2004 ging het eerste VanHarte Resto open, in het Haagse Laakkwartier. Dat is twee keer per week open en het is er, met plaats voor vijftig tot zestig mensen, bijna altijd vol. Ook de andere Resto’s worden druk bezocht. VanHarte benadert de doelgroep actief. “We spreken mensen aan op straat en delen flyers uit in de wijk: ‘kom bij ons eten, dat kan al voor  2,50 euro’. Zo halen we die mensen uit hun huis en dat is nu juist de bedoeling.” 

“In onze samenleving zijn er steeds meer mensen die op of net onder het bestaansminimum leven en sociaal geïsoleerd zijn. Er is sprake van een groeiende kloof tussen bezitters en niet-bezitters. Het bestaan van armoede in Nederland is jarenlang in het publieke debat niet serieus genomen en zelfs gebagatelliseerd. Armoede in Nederland had een geloofwaardigheidsprobleem. Dit is niet langer zo. De VanHarte organisatie komt op voor het maatschappelijke probleem van stille armoede en eenzaamheid waar met name eenoudergezinnen, allochtonen, ouderen en gehandicapten mee worden geconfronteerd en bindt de strijd hier tegen aan. En doet op een leuke manier iets aan dit probleem. Bovendien geeft het mensen de kans hun betrokkenheid te vergroten door als vrijwilliger mee te doen of een paar euro te doneren. Dat is tastbaar”.

Rondom het thema ‘maaltijd en ontmoeting’ ontplooit en bevordert VanHarte allerhande initiatieven die gericht zijn op het versterken van onderlinge verbondenheid en deelname van mensen aan het maatschappelijk leven. Deze initiatieven variëren van sport, muziek en theater tot stimulering van onderwijs en (vrijwilligers)werk. De wijkagent, de huisarts, de ouderenconsulent en het hoofd van de bibliotheek zijn graag geziene gasten aan de VanHarte eettafel in de wijk, vertellen tijdens het eten over hun werk en wat zij voor de gasten kunnen betekenen. VanHarte werkt nauw samen met organisaties die in de wijk actief zijn op het gebied van zorg, welzijn, religie, werkgelegenheid, onderwijs, cultuur en veiligheid. VanHarte gebruikt keukens die ’s avonds niet gebruikt worden zoals in scholen, ontmoetingscentra en verzorgingshuizen.

“Zo houden wij de kosten laag.“

“We willen ook de politiek beïnvloeden. We nodigen parlementariërs en plaatselijk politici uit om mee te eten. Zo komt er een gesprek op gang over wonen en werken in een achterstandswijk. De bedoeling is dat mensen naar elkaar luisteren en elkaar begrijpen. Ook via de media vragen we aandacht voor het probleem van sociale armoede.”

VanHarte heeft ook de warme belangstelling van het Koninklijk Huis. Vorig jaar schoof de Kroonprins, op werkbezoek in de Haagse wijk Laak, aan in de eerste Resto en liet zich uitgebreid informeren over de verschillende activiteiten. In het bijzijn van Prinses Maxima ontving de Stichting VanHarte onlangs een bijzondere financiële bijdrage van 100.000 euro, beschikbaar gesteld door de Stichting Neyenburg in samenwerking met het Oranje Fonds. “Die fantastische bijdrage werd ons toegekend op grond van het feit dat VanHarte de onderlinge samenhang tussen mensen bevordert.”

“Ik heb het gevoel dat het iktijdperk over zijn hoogtepunt is. Ik zie meer sociale bewogenheid. In die zin hebben wij de wind mee. Bedrijven willen tegenwoordig hun maatschappelijke betrokkenheid tonen. Zij kunnen een VanHarte Resto voor een jaar adopteren en hun personeel periodiek inzetten in de keuken, de bediening en het gastheerschap. Scholen staan ook steeds meer midden in de maatschappij. We werken graag samen met scholen die een afdeling horeca en zorg & welzijn hebben. Die hebben een grote keuken, en leerlingen die kunnen meehelpen. Scholen gebruiken de restaurants in hun leerprogramma als stageplek voor leerlingen.“

Zo herbergt het Haagse Terra College een VanHarte Resto. Voor het Terra College betekent de Resto ook een verbetering van relaties met de buurt, die na de schokkende moord op een van de leraren ernstig waren verstoord. Er heerste wantrouwen en angst. Nu ontmoeten leerlingen en buurtbewoners elkaar in een ontspannen sfeer.

De VanHarte Resto’s groeien snel, binnenkort zullen er zeven zijn, in Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Leeuwarden. “We werken met een franchiseformule. Mensen die enthousiast zijn over ons concept, gaan zelf op zoek naar een locatie en vrijwilligers. Als de opzet aan onze eisen voldoet, mogen ze het VanHarte logo voeren. We zitten nu om de tafel met initiatiefnemers in Nijmegen, Zoetermeer en Zutphen.”

“Er is beslist geen gebrek aan vrijwilligers. Jong en oud vindt het aantrekkelijk om in een VanHarte te werken, omdat we het een beetje swingend neerzetten. Vrijwilligers, mensen in een werkreïntegratie traject helpen mee in de keuken, schillen aardappels, maken groenten schoon en doen inkopen. Er is een vrijwilliger die contacten onderhoudt in de buurt, we hebben vrijwilligers in de bediening en als gastvrouwen en -heren. Die laatsten zijn cruciaal. Zij zijn er om met de gasten te praten en hen met elkaar in contact te brengen”.

“Onze ideele doelstelling reikt verder dan de Resto’s: we willen aandacht en betrokkenheid losmaken voor de sociaal geïsoleerden. Volgend jaar willen we een nationale betrokkenheiddag organiseren om de strijd tegen de eenzaamheid landelijk aan te pakken.”   

Beekers heeft zijn fulltime baan als CDA-fractiemedewerker in de Tweede Kamer teruggebracht naar twee dagen per week. De rest van zijn tijd steekt hij in VanHarte.

“Ik zie stralende mensen. Daar doe je het toch voor?”

WWW.VANHARTEREKENTOPU.NL